Stemproblemen

Stemproblemen en stemstoornissen kunnen ontstaan door allerlei oorzaken zoals infecties (griep, keelontsteking), problemen van de luchtwegen (allergieën of astma), problemen van neurologische aard zoals stemplooiverlamming, een CVA (herseninfarct) of bepaalde ziektebeelden (ziekte van Parkinson), hormonale afwijkingen, kwaadaardige tumoren. De stemkwaliteit is verminderd en de patiënt ervaart last.
Stemproblemen ‘van organische aard’ vormen een niet mis te verstaan aandeel en dienen tijdig herkend en behandeld te worden. Dit kan door medisch ingrijpen door een KNO-arts, door middel van stemtherapie door de logopedist of door een combinatie van beide. Zie hiervoor de brochure Ken Je Stem. Wanneer de stemklank is veranderd - bijvoorbeeld hees is geworden - en dit houdt langer dan een paar weken aan, is het raadzaam naar de huisarts te gaan.
Veel stemproblemen ontstaan door (een combinatie van) factoren die op zich niet ernstig hoeven te zijn. Een verkeerde manier van spreken, verkeerd stemgebruik, overbelasting van de stem, spanning en stress kunnen een normaal functioneren van de stem belemmeren. Als dit maar lang genoeg aanhoudt, of als er meerdere factoren zijn die de stem negatief beïnvloeden, kan je een stemstoornis ontwikkelen.
Bepaalde condities en gevoeligheden leiden eerder tot stemklachten. Mensen die last hebben van allergieën of astma hebben meer moeite met ademen en produceren hun stem om die reden vaak met meer spanning. Medicijnen tegen deze aandoeningen, waaronder inhalatiemedicijnen voor de luchtwegen kunnen de stemplooien irriteren. Als je het vermoeden hebt dat je astmamedicijnen je stem slechter doen klinken, zou je eens aan de huisarts moeten vragen of er een ander middel bestaat dat minder nadelig is voor de stem.

Bij stemstoornissen is er meestal een afwijkend trillingspatroon te zien van de stemplooien. Het komt vaak voor (meer bij vrouwen dan bij mannen) dat de stemplooien onvoldoende sluiten waardoor de stemkwaliteit sterk verminderd is. De stem is hees of 'omfloerst' of klinkt 'met wilde lucht'. Ook kan er sprake zijn van een onregelmatig trillingspatroon waardoor de stem schor klinkt. Dit gebeurt vaak bij afwijkingen aan de stemplooien zoals stemplooiknobbels of een stemplooipoliep. Zie de brochure Ken je Stem.

Klachten die optreden bij stemproblemen en stemstoornissen zijn vaak: een slechtere stemkwaliteit (hees, schor, wegvallen van de stem) en keelpijn of moe worden van het spreken. Stemklachten kunnen snel leiden tot verkeerd stemgedrag, dat vervolgens weer leidt tot nieuwe klachten. Het is daarom altijd goed om advies te vragen aan een logopedist wanneer er stemklachten zijn, ook al wordt er geen lichamelijke of medische oorzaak gevonden.

Logopedie

Bij stemproblemen kan de logopedist je helpen met stemtherapie. Hiervoor is een verwijzing nodig van een huisarts of van een medisch specialist (KNO-arts). De logopedist zal op grond van de klacht, anamnese (voorgeschiedenis) en logopedisch onderzoek van de stem, een diagnose stellen. Op basis hiervan wordt in overleg met de patiënt een behandelplan opgesteld.
Bij verwijzing van de huisarts kan de logopedist na het logopedisch onderzoek adviseren eerst naar een KNO-arts te gaan. Bijvoorbeeld wanneer zij het vermoeden heeft van een afwijking aan de stemplooien, zoals ‘stembandknobbeltjes’ of een poliep op een van de stemplooien.
Afhankelijk van de uitkomst van het KNO-onderzoek wordt de therapie verder bepaald. In de therapie begeleidt de logopedist de patiënt bij het afleren van verkeerde gewoonten en verkeerd stemgebruik, het optimaal gebruiken van de aangedane stem, en het aanleren van nieuwe manieren om de stem ‘aan te spreken’.

Test je kennis

Hebt u wel eens stemproblemen?
nee, nooit
zelden
soms
vaak
ja, doorlopend

Antwoord op de vraag

Prettig als dat “nooit” het geval is!
Bij “zelden” weet u waarschijnlijk wat de aanleiding is. Weet u die niet of heeft u voor “soms” gekozen, dan is het wellicht goed om “de stemtest” eens te doen. Klik hier voor de test.
Bij “meestal” of “altijd” is het zaak om binnen afzienbare tijd via uw huisarts een logopedisch advies of onderzoek aan te vragen.